đáng lí

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Hợp với lẽ thường, hợp lý: "đáng lí" chỉ điều gì đó được cho là phải xảy ra theo lẽ thông thường hoặc theo suy luận hợp lý.
   • Đáng ra, lẽ ra: Thường dùng để diễn tả một điều kiện hoặc tình huống lý tưởng đáng lẽ phải xảy ra, nhưng thực tế lại không như vậy.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Đáng lí anh ấy phải đến sớm hơn. (Lẽ ra anh ấy phải đến sớm hơn.)
  • Đáng lí tôi đã hoàn thành công việc hôm qua. (Theo lẽ thường, tôi đã hoàn thành công việc hôm qua.)
  • Chuyện này đáng lí không nên xảy ra. (Điều này hợp lý là không nên xảy ra.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "đáng lí ra": Biến thể nhấn mạnh, thường dùng trong văn nói.

  • Đáng lí ra tôi phải báo trước cho bạn. (Lẽ ra tôi phải thông báo trước cho bạn.)

• "đáng lẽ": Từ đồng nghĩa phổ biến hơn, có thể thay thế "đáng lí".

  • Đáng lẽ nó phải học bài kỹ hơn. (Theo lẽ thường, nó phải học bài kỹ hơn.)

Biến thể và từ gần giống

• Lẽ (danh từ): điều hợp lý, lẽ thường.

  • Lẽ phải thuộc về người nói thật. (Điều hợp lý thuộc về người nói thật.)

• Phi lí (tính từ): trái với lẽ thường — trái nghĩa với "đáng lí".

  • Điều đó thật phi lí. (Điều đó trái với lẽ thường.)

Từ đồng nghĩa

• Đáng lẽ: hợp với lẽ thường, lẽ ra.
• Lẽ ra: theo lẽ thông thường.
• Lý ra: (phương ngữ) lẽ ra, đáng ra.

Thành ngữ liên quan

• Đáng lí ra thì: Cụm từ dùng để giới thiệu một tình huống giả định trái ngược với thực tế.
  • Đáng lí ra thì trời đã nắng, nhưng lại mưa. (Lẽ ra trời nắng, nhưng thực tế lại mưa.)